Qalna Presented On the Situation of Eritrean Refugees in Libya and Egypt
Members of Qalna Eritrean Human Rights Group Rev. Semere Mehreteab and Mr. Haile Kilfay made a presentation about the situation of Eritrea refugees in Libya and Egypt to a group of refugee advocates in a seminar held in Scarborough, Ontario at the premises of Catholic Cross-cultural Service on July 4, 2008. After giving a brief introduction about the objectives and mission of Qalna, the speakers briefed the audience about of Eritrea refugees in general; the deportation of Eritrean refugees from Egypt and Libya; and the desperation situation of those imprisoned in Libya and Egypt. Both speakers impressed upon the attendants to remember Eritrean refugees in their work and use their offices and influence in finding a solution to the problems of Eritrea refugees. In followed discussion, attendants identified the following points:
- Attendants agreed that the Eritrean community is not very slow or doing almost nothing in raising the awareness on the situation of Eritrean refugees. An average Canadian will not be able to know and help Eritrean refugees unless the community speaks up about their situation.
- Attendants urged Qalna and other Eritrean human right groups to reach out Canadians by writing in the mainstream media and going to various refugee conferences and meetings such as the Canadian Council for Refugees.
- Attendants revealed that Qalna and other human rights group need to include other Canadians in their work especially those who are interest in this issue and are in position to help. Concerned citizens and friends of Sierra-Leon was mentioned as an example.
- Attendants also emphasized on the need to lobby politicians, government bureaucrats, human right and refugee groups as well as UNHCR.
- Attendants identified the following as items that the Qalna and other groups could lobby about:
1. Resettlement of Eritrean refugees from Libya and Egypt prison;
2. Putting Eritrean in the moratorium list ( counties to which Canada does not deport);
3. Increased referrals for resettlement by UNHCR;
4. Sponsorship by Eritrean institution, community organizations and businesses under community sponsorship category.
5. Sponsorship of least one Eritrean refugee by Canadian sponsors; and
6. Improve acceptance of rate of sponsorship applications by Eritrean refugees
- Attendants recognized there is only the beginning of the tasks and agreed to do a follow up meetings and invite more people and groups who are interested in the matter.
The meeting was successful, and it was attended by representatives of Catholic, Anglican and United churches, Eritrean Canadian Community Centre and other refugee advocates.
Toronto, July 5, 2008
30/06: እምነትን ሰብኣዊ መሰላትን ኤርትራ
ቃልና ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ቶሮንቶ
እምነትን ሰብኣዊ መሰላትን ኤርትራ
“ምግሃስ መሰል እምነት ኣብ ሓዳስ ሃገረ ኤርትራ”
ኣቐዲመ ብዛዕባ እቲ ኣብ ትሕቲ ዘስካኽሕ ግህሰት መሰላት ዝነብር ዘሎ ክቡር ህዝብና ክዛረብ ዕድል ምርካበይ ኣዚየ እናመስገንኩ፡ ነዚ ሒዝናዮ ዘሎና መድረኽ ብዝተፈላለየ ዕማማት ንኽሳልጥ ዚያዳ ዝጐየዩ ኣባላት ቦርድ ቃልና ከምኡውን ንተሳተፍቲ ንምዕዳም ዝተሓባበራና ኹለን መራኸቢ ብዙሓን ኣዚየ የመስግን። ናብ መልእኽተይ ክሰጋገር ከም መበገሲ ዝሓዝክዎ መሰል፤ ግዴታ፤ እምነት፤ ዝብሉ ኣምራት ንምብራህ ክተናኽፎም እፈቱ።
መሰል፡ ማለት እንታይ ማለት ኢዩ? ብዝብል ሓሳብ ክጅምር። መሰል ሓደ ኤርትራዊ ናይ ሕጊ ምሁር ከምዝገለጾ “መሰል ስልጣን ናይ ናጻ ተግባር ኢዩ” ። ምስ መሰል ኣተሓሕዝ ኣቢሉ እውን ግዴታ ዝብል በዚ ከምዚ ገሊጽዎ ኣሎ። “ግዴታ፡ ናይ ሓንቲ ሃገር ዜጋታት ብመሰረት ስነ ምግባርን ሕግን ሕብረተስብ፡ ግድን ክፍጽምዎ ዘለዎም ተግባር እዩ”።
እምነት ዚብል ቃል እውን ንኹሉ ሓቛፊ ብዝኾነ ሓሳብ ክገልጾ ደስ ይብለኒ። ካብቶም ዝሓለፉ ናይ እምነት ኣቦታት ሓደ፡ ከምዚ እናበለ ይገልጽ እምነት “ነቲ ተስፋ ዝግበሮ ነገር ርግጽ ምግባር፤ ነይቲ ዘይረኣ ነገር ከኣ ምርዳእ እያ” (እብራውያን 11፡1)።
ዓቕመ ኣዳም ዝበጽሐ መሰሉ ዚተኸብረሉ ኩሉ ዜጋ፡ ግዴትኡ ክፍጽም ግቡእ ኢዩ። እንተኾነ ግና መሰለ ብዘይ ግዴታኻ ምፍጻም ከምኡውን ግዴታ ምፍጻም ብዘይ ትግባረ መሰል ኣብ ህዝብን ሃገርን ዘስዕቦ ነናቱ ጠንቂ ኣለዎ።
እቲ ሎሚ ከም ኣርእስቲ ሒዘዮ ዘለኹ ምግሃስ መሰል ኣብ ልዕሊ እቲ ግዴትኡ ዝፍጽም ንጹህ ህዝቢ ዝወርዶ ዘሎ ግፍዕን ዓመጽን፡ ተራእዩ ዘይፈልጥ ዝፍጸም ዘሎ ብልሽውናን ኰይኑ፡ እቲ ዝኸፍአ ድማ ዝምድና መንግስትን ዜጋታቱን ዝበትኽ፡ ፍልልይን ቅርሕንትን ዝፈጥር ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ኤርትራውያን ኢዩ። ኣብዚ ቐረባ ጊዜ ዝሰማዕክዎ ሓደ ሽማግለ ኣቦ ኣብ ኣኼባ ኣው ኢሎም ዝተዛረብዎ “ኣነ ሎሚ ወዲ 80 ዓመት እየ ንሕና ምሳኹም የለናን ንስኻትኩም እውን ምሳና የለኹምን እሞ ተፈላሊና ከምዘልሎና ክነግረኩም ኢለ እየ”።
ሰብኣዊ መሰላት ማንም ክነፍጎም ዘይክእል ናይ ወዲ ኣዳም መሰረታውያን መሰላት ምዃኖም ኣብ መላእ ዓለም ክገሃድ ዝጀመረ ካብ መበል 18 ክፈለ ዘመን ንነጀው ምዃኑ ጽሑፋት ይገልጹልና። ከምዚ ክበሃል ከሎ ግና ቅድሚ እዚ ዘመን እዚ ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰላት ዝፍለጥ ኣይነበረን ማለት ኣይኮነን። ንመረድኢ ብ1215 ኣብ ዓዲ እንግሊዝ፤ ብ1776 ኣብ ኣሜሪካ ብወግዒ ዝወጹ ኣዋጃት ሰብኣዊ መሰላት ክጥቀሱ ይከኣል።
ሰብኣዊ መሰል ክበሃል ከሎ ሰፊሕ መድረኽ ዝዓምም ኢዩ። በቲ ኣብ 1948 ዝቐረበ ኣድማሳዊ ኣዋጅ እንተተመልከትና ሰብኣዊ መሰላት ኣብዞም ዝስዕቡ ኣዕኑድ ይስልዑ፡ ሲቪላዊ መሰላት፡ ፖለቲካዊ መሰላት፡ ቁጠባዊን ማህበራዊን መሰላት፡ ባህላዊ መሰላት ተባሂሎም ከኣ ይፍለጡ።
መሰል እምነት ዜጋታት
እምነት ነቲ ብስጋዊ አዒንትኻ ዘይትሪኦ መንፈስካ ግና ዝቕበሎ ብምልኣት ኣብ ርግጽ ዝኾነ ተስፋ ንምንባር ዝረድኣካ ህያብ ኣምላኽ (ቅዱስ መንፈስ) ኢዩ። ስለዚ ድማ ወዲ ሰብ ናይ ገዛ ርእሱ እምነት ክህልዎን ክነብረሉን መሰሉ ኢዩ ኢልና ሕጂ ከንጽድቐሉ ዘይኮነስ ዝነበርን ዘሎን ዝነብርን ጸጋ ኹሉ ሰብኣዊ ፍጡር ኢዩ።
ቅዱስ ቃል “ዘይቕላዕ ክዱን ዘይገሃድ ሕቡእ የልቦን” ከም ዚብሎ፡ ናይ ዘመና ሰበ-ስልጣን ተዓብዒቡ ዝጸንሐ ሕቡዕ ፖሎቲካዊ ፍልስፍንኦም እናተጋህደ ኣብ ዚመጸሉ ጊዜ ነቲ ብክርስታና ኮነ ብእስላምና መገዲ እምነቱ ብሓቂ ዝገልጽ ሰብ “ጥሩፍ” ዚብል ስም ብምሃብ ኣብ ሕብረተ ሰብ ጠንቂ ናዕቢን ጐነጽን ከምጽኣልና እዩ ብዝብል ምስምስ ሽማግለ ኣይብሉ መንእሰይ ኣብ ምህዳን ይርከቡ።
ጥሩፍነት እንታይ ማለት ኢዩ? ብማሕበር መንእሰያት ተማሃሮ ኤርትራ “ጐስጓስ ኣንጻር ጥሩፍነት” ዚብል ጽሑፍ http://news.asmarino.com/information/2002/08/eritreaYouth_3.asp
“ናይ ኣተሓሳስባ እምነትን ድርቅና፤ ኣብ እምነት ኣረኣእያን ልዝብን ውረድ ደይብ ዘይፈልጥ። ኩሉ ፖሊቲካዊ፤ ቁጠባዊ ፍልስፍላዊ ወዘተ፤ ሓቂ ንበይኑ ጥራይ ዝውንን ዝመስሎ፤ ንዕላማታቱ ክሳብ ብጎነጽ ዝደሊ ተሪር መርገጺታት፤ ብስምዒት ዝግዛእ ንኩሉ ውዱዕ ሓቅታት ዘይቅበል ኣተሓሳስባን ተግባርን፤ ተጻዋርነት ነቀፌታን ሓቢርካ ምንባር ዝበሃል ነገር ፈጺሙ ዘይቅበል ኩሉ ብጥሩፍ ምንቅስቓስ ክግለጽ ይከኣል። ብሃይማኖታዊ መልክዑ ክረአ ከሎ ክርስትያናዊ እስላማዊ ኣይሁዳዊ ወዘተ ክከውን ይኽእል፤ ሃይማኖታዊ ጥሩፍነት እምነት ዘይኮነ ሳዕቤን ዝተሓላለኸ ማሕበራዊ ሽግር እዩ፤ ኣተሓሳስባን(ድሌት) ክውንነት ኣብ ዘይሳነይሉ ጊዜ ድማ ይገሃድ፤ መልሰ ግብሪ ማሕበራውን ፖለቲካውን ቁጠባውን ቅልውላው ኢዩ “።
….ብኸመይ ንዓና ከስግኣና ይኽእል ዝብል ሓሳቦም ድማ “ደገፍን ናይ ደገ ጽልዋን ኣለዎም፤ ጻዕቂ መደባት 5 መዓልቲ ኣብ ሰሙን ጸሎት ምግባር ብፍላይ መንእሰያት፤ ትምህርትን ስራሕን፤ ስብከትን ኣወዳድባን ብምምዝማዝ (ኣብ ታዕሊም፡ውግእ፡ ማእቶት) ጾታዊ ስም ዒት መንእሰያት ምምዝማዝ፤ ኩቱር ምቁጽጻር፤ ምንዕዓቅን ምትፍናን፤ ንግዚኡ ሉኡማት እንተኾኑ ግዜን ዓቕምን ኣብ ዝረኽብሉ ጎነጽ ክጥቀመሉ ከምዝኽእሉ፤ ድኹም ተሳታፍነት ኣብ ሃገራዊ ዕማም” ( ኣብ ተመሳሳሊ ጽሑፍ ገጽ 18 ተመልከት) ።
ኣብ ርእሲ እዚ ካብ ፍርሂ ተበጊሶም ዝኣለምዎ ሰነድ ዝተረኽበ፡ ብወረ ዝነዝሕዎ መሰረት ዘይብሉ ጠቐነ እውን ብዙሕ ኢዩ፡፡ ንምጥቃስ “ዕሱባት ኣሜርካ”፡ “ናይ ሲኣይኤ ሰለይቲ”፡ “ናይ ወያነ መጋበርያ” ወዘተ። ኣብ ሓደ ሓደ ምስ ናይ ወጻኢ ጋዜጠኛታት ዝገብረዎ ቃለ ምልልስ ክትዕዘብ ከለኻ ድማ ኣብ ነንሕድሕዱ ዝጋራጮ መልሲ ክህቡ ይርከቡ፡ ንመረድኢ “መንግስቲ ኢዱ ኣብ ሃይማኖት ኣየእቱን ኢዩ ክብሉ ጸኒሖም”፡ በቲ ሓደ ወገን ድማ “ልዕሊ 40 ዓመት ዕድመ ኣብ ኤርትራ ዘይገብራ ሓደስቲ እምነታት” ኣይንፈልጠንን ብምባል ኣብ ልዕሊ መሰል እምነት በየንቲ ኾይኖም ይርከቡ። ካልእ ዘቕርብዎ፡ መንፈሳውያን መንእሰያት ኣብ ውግእ ስለዘይኣምኑ ንመደብ ሃገራዊ ምክልኻል ኣይቅበልዎን ዝብል ኢዩ። እዚውን በጀካ እቶም በጻብዕቲ ዝቚጸሩ መሰካኽር የሆዋ ካልኦት ምእንቲ መሬቶም በጃ ዝሓለፉ ዕሸላት ኣሕዋትናን ኣሓትናን ሕጂ እውን ኣብ ኣገልግሎት ዝርከቡን ኵሎም ኣመንቲ ኢዮም እንተተባህለ ዝተጋነነ ኣይኮነን። ሓደ ሓላፊ ወታሃድር ንሓደ ኣብ ኣገልግሎት ዝተዋፈረ መንእሰይ ከምዚ ኢሉዎ “ንስኻትኩም ሰብ ምቕታል ሓጥያት ኢዩ እናበልኩም ካብ ውግእ ትሃድሙ” ይብሎ’ሞ፡ ወዮ መንእሰይ ትቕብል ኣቢሉ “ሃየ እንዶ ፈርመለይ እሞ ዝቐትልን ዘይቀትልን ምዃነይ ከሪአካ” ዝበል መልሲ ከምዝሃቦ እቲ መንእሰይ ዘዕለለኒ እዝክር።
ካብዚ መሰረት ዘየብሉ ብፍርሂ ዝተሓቚነ ኣእምሮኦም ብምብጋስ፡ ነቲ መንፈሳዊ መግቢ ዝኾነ ቅዱስ መጽሓፍ ሒዙ ዝተረኽበ/በት መንእሰይ “ልሙስ” “ልምስቲ” ዝብል ስም እናጠቀኑ ምእሳርን ምቕጥቓጥን፡ ነቲ ቅዱስ መጻሕፍቲ ኣኪቦም ብሓዊ ምህማዅን ምቅጻልን ብመደብ ተተሓሒዘሞ ይርከቡ። ኣብ መዓልቱ ደኣ ኪገሃድ ኢዩ እምበር እናቐጥቐጥዎም ከልዉ ኣብ ኢድ እቶም ገፋዕቲ ትንፋሶም ሸተት ኢላ ዝሓለፈት መንፈሳውያን ኣሕዋትን ኣሓትን እውን ውሑዳት ኣይኮኑን።
ኣብ ሃገርና ኤርትራ መሰል ነጻነት ሃይማኖት፡ ካብ ዚጣሓስ ብዓመታት ክንቘጽር ጀሚርና ኣሎና። ብፍላይ ኣብ ዝሓለፈ 4 ዓመት ብዙሓት ምእመናን ክርስትናን እስልምናን መሰል እምነቶም ተገፊፉ፡ ናይ ኣምልኾ ኣባይቶም ተዓጽዩ ይርከብ። ብቍጽሪ ብርክት ዝበሉ ናይ እመነት መራሕቲ ካህናት ዲያቆናት ፓስትራትን ብዘይ ፍርዲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተዳጒኖም ይርከቡ። እቲ ዝኸፍአ ንምስምዑ ዘስደምም ከኣ ነቶም ልዕሊ 1.8 ሚልዮን ናይ እመንት ሰዓብቲ ዘለውዎም ናይ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ፓትረያርክ ኣቡነ እንጠንዮስ ካብ ቅዱስ መንበሮም ብምእላይ ናብ ቤተክርስትያን ከይዶም መንፈሳዊ ኣገልግሎቶም ክፍጽሙስ ይትረፍ ዱርኵዂት ገዝኦም ሰጊሮም ከይወጹ መንግስቲ ኤርትራ ናይ ቁም እሱር ገይርዎም ኣሎ። ኣንጻር ሃገር ኮነ ኣንጻር ህዝቢ እንታይ ስለዝገበሩ ወይ ስለዝበሉ ኮን ይኸውን ነዞም ገና ካብ ወዲ 9 ዓመት ዕድሚኦም ምስ ኣምላኽ ምንባር መሪጾም ገዳም ዝሰፈሩ ወላዲ እዚ ኹሉ ፍዳ ዝወርድ ዘሎ?
መብዛሕተኦም ሰበ ስልጣን፡ ኣብ ሕላዌ እግዚኣብሄር ዘይኣምኑ ኢዮም። ብርግጽ ምእማንን ዘይምእማንን ናይ ውልቂ ጉዳይ ኢዩ። እንተኾነ ግና ንኣታቶም ንበጻብዕቲ ዝቚጸሩ ንቤተክርስቲያን ወይ ንመስጊድ ዘይመጻእኩም ወይ ዘየሰገድኩም ኢሉ ዘነወሮም ወይ ሴፍ ዘልዓለሎም የለን። ንሳቶም ግና ነቶም መንፈሳዊ-እምነት ህይወቶም ዝኾነ ምእመናን ናይ ኣምልኾ ቦታኦም ብምዕሻግ ንመራሕቶም ኣብ ማእሰርቲ ብምድጓን ለይትን መዓልትን ሓይሮሞም ይርከቡ።
ዓለም ለኻዊ ማሕበር ተማጐቲ መሰል ደቂ-ሰብ ከም ዝሕብሮ ልዕሊ 30 ካህናትን ፓስቶራትን፡ ካብ 2000 ዘይውሕዱ፡ ምእመናን ዝተፈላለያ ማሕበራት ብዘይፍርዲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከም ዚርከቡ ይገለጽ። እዚ እገዳ ናይ እመነት ነጻነትን ናይ እምነት ጉባኤታትን ምስቲ ዓለም ለኻዊ ሕጊ መሰል እምነት ጥራይ ዘይኮነ ምስቲ ህዝቢ ኤርትራ ዚኣምነሉ ብ1997 ዝጸደቐ ሃገራዊ ቅዋም ዚጻረር ተግባር ምዃኑ ነፍሲ ወከፍ ሕሊና ዘለዎ ሰብ ዝኣምነሉ ሓቂ ኢዩ።
ደርሆ ጻሕቲራ እንታይ ኣውጸአት ከምዝባሃል፡ ብምሉኡ ህዝቢ ኤርትራ ሽማግለ መንእሰይ ሓረስታይ ነጋዳይ ሰራሕተኛ መንግስቲ ወዘተ ዘይተጸበዮ ሕሱም ፍዳ ተሸብሊሉ ይርከብ።
ነቲ ልዕሊ 2000 ዓመት ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተማሓላለፈ ክኸይድ ዝጸንሐ መንፈሳዊ ህይወት ህዝቢ ንምቕታል፤ ኽብሪ ዘልብሶ ሃይማኖቱ ንምቕንጣጥን ንዓንዲ እምነት ሰብኣዊ ፍጡር ንምስባርን፡ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ኣቦታት መራሕቲ ሃይማኖት፤ ካህናት፤ ፓስተራት ዲያቆናትን በኣሸሓት ዝቚጸሩ መንፈሳዊያን ኣገልገልትን ዝውሰድ ዘሎ ግጉይ ምግሃስ እምነት፤ ብእዋኑ መፍትሒ እንተዘይተጌርሉ፡ ኣብ መንጎ ህዝብን መንግስቲን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ሓድነት ህዝብን ሃገርን ዘስዕቦ ፍጻሜ ዘሕፍር ከምዝኸውን ክሳሓት ኣይግባእን። ብዙሓት ሃገሮም ራሕሪሖም ፈቐዶኡ ዝብተኑን ዝስደዱን ዘለዉ፡ ብትምህርቲ ብሕክምና ብካልእ ስራሕን ንደገ ክወጹ ዕድል ዝረኸቡ በቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝፍጸም ዘሎ ግፍዒ ኣስካኪሖም ንሃገሮም ምምላስ ሓዲጎም ኣብ ዝተፈላለየ ሃገር ዝተዓቚቡ፤ ብኣሽሓት ዝቚጸሩ ድማ ኣብ ስጉምቲ ስደት ከምዝርከቡን ኵልና ምስክር ኢና።
ብሓጺሩ፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ንምግምጋም ካብቲ ህልው ኩነታት ናይታ ሃገር ንላዕሊ ዝበልጽ መረድኢ የለን። ነዚ ዝፍጸም ዘሎ ግፍዒ ካብ ሃገርና ክቕንጠጥ ግና ነተን ዘይመንግስታውያን ውድባትን ማሕበራትን ተጣበቕቲን ጥራሕ ክንጽበ ኣይግባእን። ንመሰላትና ብቀዳምነት ደው ክንብል ዘሎና ንሕና ባዕልና ከምዝኾና ኣሚናሉ ንሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ትጋገዩ ኣለኹም ምባል ግዴታና ምዃኑ ንመልእኽተይ ብድርብ ከስምረሉ እደሊ። ካብዚ ዝተረፈ ግና መሰላት ዜጋታቱ ዘየኽብር መንግስቲ ዕምሪ ከምዘይብሉ እሙን ነገር ምዃኑ ዝኾነ ይኹን ሰብ ክፈልጥ ከምዝግባእ እናመስከርኩ መልእኽተይ ይድምድም።
የቐንየለይ!!!
ቀሺ ሰመረ ገብረአብ ስብሃቱ።
ግንቦት 17, 2008።
እምነትን ሰብኣዊ መሰላትን ኤርትራ
“ምግሃስ መሰል እምነት ኣብ ሓዳስ ሃገረ ኤርትራ”
ኣቐዲመ ብዛዕባ እቲ ኣብ ትሕቲ ዘስካኽሕ ግህሰት መሰላት ዝነብር ዘሎ ክቡር ህዝብና ክዛረብ ዕድል ምርካበይ ኣዚየ እናመስገንኩ፡ ነዚ ሒዝናዮ ዘሎና መድረኽ ብዝተፈላለየ ዕማማት ንኽሳልጥ ዚያዳ ዝጐየዩ ኣባላት ቦርድ ቃልና ከምኡውን ንተሳተፍቲ ንምዕዳም ዝተሓባበራና ኹለን መራኸቢ ብዙሓን ኣዚየ የመስግን። ናብ መልእኽተይ ክሰጋገር ከም መበገሲ ዝሓዝክዎ መሰል፤ ግዴታ፤ እምነት፤ ዝብሉ ኣምራት ንምብራህ ክተናኽፎም እፈቱ።
መሰል፡ ማለት እንታይ ማለት ኢዩ? ብዝብል ሓሳብ ክጅምር። መሰል ሓደ ኤርትራዊ ናይ ሕጊ ምሁር ከምዝገለጾ “መሰል ስልጣን ናይ ናጻ ተግባር ኢዩ” ። ምስ መሰል ኣተሓሕዝ ኣቢሉ እውን ግዴታ ዝብል በዚ ከምዚ ገሊጽዎ ኣሎ። “ግዴታ፡ ናይ ሓንቲ ሃገር ዜጋታት ብመሰረት ስነ ምግባርን ሕግን ሕብረተስብ፡ ግድን ክፍጽምዎ ዘለዎም ተግባር እዩ”።
እምነት ዚብል ቃል እውን ንኹሉ ሓቛፊ ብዝኾነ ሓሳብ ክገልጾ ደስ ይብለኒ። ካብቶም ዝሓለፉ ናይ እምነት ኣቦታት ሓደ፡ ከምዚ እናበለ ይገልጽ እምነት “ነቲ ተስፋ ዝግበሮ ነገር ርግጽ ምግባር፤ ነይቲ ዘይረኣ ነገር ከኣ ምርዳእ እያ” (እብራውያን 11፡1)።
ዓቕመ ኣዳም ዝበጽሐ መሰሉ ዚተኸብረሉ ኩሉ ዜጋ፡ ግዴትኡ ክፍጽም ግቡእ ኢዩ። እንተኾነ ግና መሰለ ብዘይ ግዴታኻ ምፍጻም ከምኡውን ግዴታ ምፍጻም ብዘይ ትግባረ መሰል ኣብ ህዝብን ሃገርን ዘስዕቦ ነናቱ ጠንቂ ኣለዎ።
እቲ ሎሚ ከም ኣርእስቲ ሒዘዮ ዘለኹ ምግሃስ መሰል ኣብ ልዕሊ እቲ ግዴትኡ ዝፍጽም ንጹህ ህዝቢ ዝወርዶ ዘሎ ግፍዕን ዓመጽን፡ ተራእዩ ዘይፈልጥ ዝፍጸም ዘሎ ብልሽውናን ኰይኑ፡ እቲ ዝኸፍአ ድማ ዝምድና መንግስትን ዜጋታቱን ዝበትኽ፡ ፍልልይን ቅርሕንትን ዝፈጥር ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ኤርትራውያን ኢዩ። ኣብዚ ቐረባ ጊዜ ዝሰማዕክዎ ሓደ ሽማግለ ኣቦ ኣብ ኣኼባ ኣው ኢሎም ዝተዛረብዎ “ኣነ ሎሚ ወዲ 80 ዓመት እየ ንሕና ምሳኹም የለናን ንስኻትኩም እውን ምሳና የለኹምን እሞ ተፈላሊና ከምዘልሎና ክነግረኩም ኢለ እየ”።
ሰብኣዊ መሰላት ማንም ክነፍጎም ዘይክእል ናይ ወዲ ኣዳም መሰረታውያን መሰላት ምዃኖም ኣብ መላእ ዓለም ክገሃድ ዝጀመረ ካብ መበል 18 ክፈለ ዘመን ንነጀው ምዃኑ ጽሑፋት ይገልጹልና። ከምዚ ክበሃል ከሎ ግና ቅድሚ እዚ ዘመን እዚ ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰላት ዝፍለጥ ኣይነበረን ማለት ኣይኮነን። ንመረድኢ ብ1215 ኣብ ዓዲ እንግሊዝ፤ ብ1776 ኣብ ኣሜሪካ ብወግዒ ዝወጹ ኣዋጃት ሰብኣዊ መሰላት ክጥቀሱ ይከኣል።
ሰብኣዊ መሰል ክበሃል ከሎ ሰፊሕ መድረኽ ዝዓምም ኢዩ። በቲ ኣብ 1948 ዝቐረበ ኣድማሳዊ ኣዋጅ እንተተመልከትና ሰብኣዊ መሰላት ኣብዞም ዝስዕቡ ኣዕኑድ ይስልዑ፡ ሲቪላዊ መሰላት፡ ፖለቲካዊ መሰላት፡ ቁጠባዊን ማህበራዊን መሰላት፡ ባህላዊ መሰላት ተባሂሎም ከኣ ይፍለጡ።
መሰል እምነት ዜጋታት
እምነት ነቲ ብስጋዊ አዒንትኻ ዘይትሪኦ መንፈስካ ግና ዝቕበሎ ብምልኣት ኣብ ርግጽ ዝኾነ ተስፋ ንምንባር ዝረድኣካ ህያብ ኣምላኽ (ቅዱስ መንፈስ) ኢዩ። ስለዚ ድማ ወዲ ሰብ ናይ ገዛ ርእሱ እምነት ክህልዎን ክነብረሉን መሰሉ ኢዩ ኢልና ሕጂ ከንጽድቐሉ ዘይኮነስ ዝነበርን ዘሎን ዝነብርን ጸጋ ኹሉ ሰብኣዊ ፍጡር ኢዩ።
ቅዱስ ቃል “ዘይቕላዕ ክዱን ዘይገሃድ ሕቡእ የልቦን” ከም ዚብሎ፡ ናይ ዘመና ሰበ-ስልጣን ተዓብዒቡ ዝጸንሐ ሕቡዕ ፖሎቲካዊ ፍልስፍንኦም እናተጋህደ ኣብ ዚመጸሉ ጊዜ ነቲ ብክርስታና ኮነ ብእስላምና መገዲ እምነቱ ብሓቂ ዝገልጽ ሰብ “ጥሩፍ” ዚብል ስም ብምሃብ ኣብ ሕብረተ ሰብ ጠንቂ ናዕቢን ጐነጽን ከምጽኣልና እዩ ብዝብል ምስምስ ሽማግለ ኣይብሉ መንእሰይ ኣብ ምህዳን ይርከቡ።
ጥሩፍነት እንታይ ማለት ኢዩ? ብማሕበር መንእሰያት ተማሃሮ ኤርትራ “ጐስጓስ ኣንጻር ጥሩፍነት” ዚብል ጽሑፍ http://news.asmarino.com/information/2002/08/eritreaYouth_3.asp
“ናይ ኣተሓሳስባ እምነትን ድርቅና፤ ኣብ እምነት ኣረኣእያን ልዝብን ውረድ ደይብ ዘይፈልጥ። ኩሉ ፖሊቲካዊ፤ ቁጠባዊ ፍልስፍላዊ ወዘተ፤ ሓቂ ንበይኑ ጥራይ ዝውንን ዝመስሎ፤ ንዕላማታቱ ክሳብ ብጎነጽ ዝደሊ ተሪር መርገጺታት፤ ብስምዒት ዝግዛእ ንኩሉ ውዱዕ ሓቅታት ዘይቅበል ኣተሓሳስባን ተግባርን፤ ተጻዋርነት ነቀፌታን ሓቢርካ ምንባር ዝበሃል ነገር ፈጺሙ ዘይቅበል ኩሉ ብጥሩፍ ምንቅስቓስ ክግለጽ ይከኣል። ብሃይማኖታዊ መልክዑ ክረአ ከሎ ክርስትያናዊ እስላማዊ ኣይሁዳዊ ወዘተ ክከውን ይኽእል፤ ሃይማኖታዊ ጥሩፍነት እምነት ዘይኮነ ሳዕቤን ዝተሓላለኸ ማሕበራዊ ሽግር እዩ፤ ኣተሓሳስባን(ድሌት) ክውንነት ኣብ ዘይሳነይሉ ጊዜ ድማ ይገሃድ፤ መልሰ ግብሪ ማሕበራውን ፖለቲካውን ቁጠባውን ቅልውላው ኢዩ “።
….ብኸመይ ንዓና ከስግኣና ይኽእል ዝብል ሓሳቦም ድማ “ደገፍን ናይ ደገ ጽልዋን ኣለዎም፤ ጻዕቂ መደባት 5 መዓልቲ ኣብ ሰሙን ጸሎት ምግባር ብፍላይ መንእሰያት፤ ትምህርትን ስራሕን፤ ስብከትን ኣወዳድባን ብምምዝማዝ (ኣብ ታዕሊም፡ውግእ፡ ማእቶት) ጾታዊ ስም ዒት መንእሰያት ምምዝማዝ፤ ኩቱር ምቁጽጻር፤ ምንዕዓቅን ምትፍናን፤ ንግዚኡ ሉኡማት እንተኾኑ ግዜን ዓቕምን ኣብ ዝረኽብሉ ጎነጽ ክጥቀመሉ ከምዝኽእሉ፤ ድኹም ተሳታፍነት ኣብ ሃገራዊ ዕማም” ( ኣብ ተመሳሳሊ ጽሑፍ ገጽ 18 ተመልከት) ።
ኣብ ርእሲ እዚ ካብ ፍርሂ ተበጊሶም ዝኣለምዎ ሰነድ ዝተረኽበ፡ ብወረ ዝነዝሕዎ መሰረት ዘይብሉ ጠቐነ እውን ብዙሕ ኢዩ፡፡ ንምጥቃስ “ዕሱባት ኣሜርካ”፡ “ናይ ሲኣይኤ ሰለይቲ”፡ “ናይ ወያነ መጋበርያ” ወዘተ። ኣብ ሓደ ሓደ ምስ ናይ ወጻኢ ጋዜጠኛታት ዝገብረዎ ቃለ ምልልስ ክትዕዘብ ከለኻ ድማ ኣብ ነንሕድሕዱ ዝጋራጮ መልሲ ክህቡ ይርከቡ፡ ንመረድኢ “መንግስቲ ኢዱ ኣብ ሃይማኖት ኣየእቱን ኢዩ ክብሉ ጸኒሖም”፡ በቲ ሓደ ወገን ድማ “ልዕሊ 40 ዓመት ዕድመ ኣብ ኤርትራ ዘይገብራ ሓደስቲ እምነታት” ኣይንፈልጠንን ብምባል ኣብ ልዕሊ መሰል እምነት በየንቲ ኾይኖም ይርከቡ። ካልእ ዘቕርብዎ፡ መንፈሳውያን መንእሰያት ኣብ ውግእ ስለዘይኣምኑ ንመደብ ሃገራዊ ምክልኻል ኣይቅበልዎን ዝብል ኢዩ። እዚውን በጀካ እቶም በጻብዕቲ ዝቚጸሩ መሰካኽር የሆዋ ካልኦት ምእንቲ መሬቶም በጃ ዝሓለፉ ዕሸላት ኣሕዋትናን ኣሓትናን ሕጂ እውን ኣብ ኣገልግሎት ዝርከቡን ኵሎም ኣመንቲ ኢዮም እንተተባህለ ዝተጋነነ ኣይኮነን። ሓደ ሓላፊ ወታሃድር ንሓደ ኣብ ኣገልግሎት ዝተዋፈረ መንእሰይ ከምዚ ኢሉዎ “ንስኻትኩም ሰብ ምቕታል ሓጥያት ኢዩ እናበልኩም ካብ ውግእ ትሃድሙ” ይብሎ’ሞ፡ ወዮ መንእሰይ ትቕብል ኣቢሉ “ሃየ እንዶ ፈርመለይ እሞ ዝቐትልን ዘይቀትልን ምዃነይ ከሪአካ” ዝበል መልሲ ከምዝሃቦ እቲ መንእሰይ ዘዕለለኒ እዝክር።
ካብዚ መሰረት ዘየብሉ ብፍርሂ ዝተሓቚነ ኣእምሮኦም ብምብጋስ፡ ነቲ መንፈሳዊ መግቢ ዝኾነ ቅዱስ መጽሓፍ ሒዙ ዝተረኽበ/በት መንእሰይ “ልሙስ” “ልምስቲ” ዝብል ስም እናጠቀኑ ምእሳርን ምቕጥቓጥን፡ ነቲ ቅዱስ መጻሕፍቲ ኣኪቦም ብሓዊ ምህማዅን ምቅጻልን ብመደብ ተተሓሒዘሞ ይርከቡ። ኣብ መዓልቱ ደኣ ኪገሃድ ኢዩ እምበር እናቐጥቐጥዎም ከልዉ ኣብ ኢድ እቶም ገፋዕቲ ትንፋሶም ሸተት ኢላ ዝሓለፈት መንፈሳውያን ኣሕዋትን ኣሓትን እውን ውሑዳት ኣይኮኑን።
ኣብ ሃገርና ኤርትራ መሰል ነጻነት ሃይማኖት፡ ካብ ዚጣሓስ ብዓመታት ክንቘጽር ጀሚርና ኣሎና። ብፍላይ ኣብ ዝሓለፈ 4 ዓመት ብዙሓት ምእመናን ክርስትናን እስልምናን መሰል እምነቶም ተገፊፉ፡ ናይ ኣምልኾ ኣባይቶም ተዓጽዩ ይርከብ። ብቍጽሪ ብርክት ዝበሉ ናይ እመነት መራሕቲ ካህናት ዲያቆናት ፓስትራትን ብዘይ ፍርዲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተዳጒኖም ይርከቡ። እቲ ዝኸፍአ ንምስምዑ ዘስደምም ከኣ ነቶም ልዕሊ 1.8 ሚልዮን ናይ እመንት ሰዓብቲ ዘለውዎም ናይ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ፓትረያርክ ኣቡነ እንጠንዮስ ካብ ቅዱስ መንበሮም ብምእላይ ናብ ቤተክርስትያን ከይዶም መንፈሳዊ ኣገልግሎቶም ክፍጽሙስ ይትረፍ ዱርኵዂት ገዝኦም ሰጊሮም ከይወጹ መንግስቲ ኤርትራ ናይ ቁም እሱር ገይርዎም ኣሎ። ኣንጻር ሃገር ኮነ ኣንጻር ህዝቢ እንታይ ስለዝገበሩ ወይ ስለዝበሉ ኮን ይኸውን ነዞም ገና ካብ ወዲ 9 ዓመት ዕድሚኦም ምስ ኣምላኽ ምንባር መሪጾም ገዳም ዝሰፈሩ ወላዲ እዚ ኹሉ ፍዳ ዝወርድ ዘሎ?
መብዛሕተኦም ሰበ ስልጣን፡ ኣብ ሕላዌ እግዚኣብሄር ዘይኣምኑ ኢዮም። ብርግጽ ምእማንን ዘይምእማንን ናይ ውልቂ ጉዳይ ኢዩ። እንተኾነ ግና ንኣታቶም ንበጻብዕቲ ዝቚጸሩ ንቤተክርስቲያን ወይ ንመስጊድ ዘይመጻእኩም ወይ ዘየሰገድኩም ኢሉ ዘነወሮም ወይ ሴፍ ዘልዓለሎም የለን። ንሳቶም ግና ነቶም መንፈሳዊ-እምነት ህይወቶም ዝኾነ ምእመናን ናይ ኣምልኾ ቦታኦም ብምዕሻግ ንመራሕቶም ኣብ ማእሰርቲ ብምድጓን ለይትን መዓልትን ሓይሮሞም ይርከቡ።
ዓለም ለኻዊ ማሕበር ተማጐቲ መሰል ደቂ-ሰብ ከም ዝሕብሮ ልዕሊ 30 ካህናትን ፓስቶራትን፡ ካብ 2000 ዘይውሕዱ፡ ምእመናን ዝተፈላለያ ማሕበራት ብዘይፍርዲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከም ዚርከቡ ይገለጽ። እዚ እገዳ ናይ እመነት ነጻነትን ናይ እምነት ጉባኤታትን ምስቲ ዓለም ለኻዊ ሕጊ መሰል እምነት ጥራይ ዘይኮነ ምስቲ ህዝቢ ኤርትራ ዚኣምነሉ ብ1997 ዝጸደቐ ሃገራዊ ቅዋም ዚጻረር ተግባር ምዃኑ ነፍሲ ወከፍ ሕሊና ዘለዎ ሰብ ዝኣምነሉ ሓቂ ኢዩ።
ደርሆ ጻሕቲራ እንታይ ኣውጸአት ከምዝባሃል፡ ብምሉኡ ህዝቢ ኤርትራ ሽማግለ መንእሰይ ሓረስታይ ነጋዳይ ሰራሕተኛ መንግስቲ ወዘተ ዘይተጸበዮ ሕሱም ፍዳ ተሸብሊሉ ይርከብ።
ነቲ ልዕሊ 2000 ዓመት ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተማሓላለፈ ክኸይድ ዝጸንሐ መንፈሳዊ ህይወት ህዝቢ ንምቕታል፤ ኽብሪ ዘልብሶ ሃይማኖቱ ንምቕንጣጥን ንዓንዲ እምነት ሰብኣዊ ፍጡር ንምስባርን፡ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ኣቦታት መራሕቲ ሃይማኖት፤ ካህናት፤ ፓስተራት ዲያቆናትን በኣሸሓት ዝቚጸሩ መንፈሳዊያን ኣገልገልትን ዝውሰድ ዘሎ ግጉይ ምግሃስ እምነት፤ ብእዋኑ መፍትሒ እንተዘይተጌርሉ፡ ኣብ መንጎ ህዝብን መንግስቲን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ሓድነት ህዝብን ሃገርን ዘስዕቦ ፍጻሜ ዘሕፍር ከምዝኸውን ክሳሓት ኣይግባእን። ብዙሓት ሃገሮም ራሕሪሖም ፈቐዶኡ ዝብተኑን ዝስደዱን ዘለዉ፡ ብትምህርቲ ብሕክምና ብካልእ ስራሕን ንደገ ክወጹ ዕድል ዝረኸቡ በቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝፍጸም ዘሎ ግፍዒ ኣስካኪሖም ንሃገሮም ምምላስ ሓዲጎም ኣብ ዝተፈላለየ ሃገር ዝተዓቚቡ፤ ብኣሽሓት ዝቚጸሩ ድማ ኣብ ስጉምቲ ስደት ከምዝርከቡን ኵልና ምስክር ኢና።
ብሓጺሩ፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ንምግምጋም ካብቲ ህልው ኩነታት ናይታ ሃገር ንላዕሊ ዝበልጽ መረድኢ የለን። ነዚ ዝፍጸም ዘሎ ግፍዒ ካብ ሃገርና ክቕንጠጥ ግና ነተን ዘይመንግስታውያን ውድባትን ማሕበራትን ተጣበቕቲን ጥራሕ ክንጽበ ኣይግባእን። ንመሰላትና ብቀዳምነት ደው ክንብል ዘሎና ንሕና ባዕልና ከምዝኾና ኣሚናሉ ንሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ትጋገዩ ኣለኹም ምባል ግዴታና ምዃኑ ንመልእኽተይ ብድርብ ከስምረሉ እደሊ። ካብዚ ዝተረፈ ግና መሰላት ዜጋታቱ ዘየኽብር መንግስቲ ዕምሪ ከምዘይብሉ እሙን ነገር ምዃኑ ዝኾነ ይኹን ሰብ ክፈልጥ ከምዝግባእ እናመስከርኩ መልእኽተይ ይድምድም።
የቐንየለይ!!!
ቀሺ ሰመረ ገብረአብ ስብሃቱ።
ግንቦት 17, 2008።
Eritrea: Repressive Rule Gets an Israeli Slap in the Face over Human Rights Abuses
March 28, 2008 10:59 AM
By Woldu Mikael
With Eritrean refugees continuing to stream into Israel, the Ehud Olmert Administration has blamed the influx on the repressive policies of the Asmara government. The Israeli denunciation confirms deteriorating Eritrean human rights abuses in recent months as the government introduces more deadly measures to stop citizens from fleeing the country.
Abuses range from torture to murder, imprisonment without trial, disappearances, and mass starvation. Any form of dissent is fatal. The only way to express anger is by running off across the border defying shoot-to-kill orders. Refugees forced to return to the country face the ultimate punishment.
March 28, 2008 10:59 AM
By Woldu Mikael
With Eritrean refugees continuing to stream into Israel, the Ehud Olmert Administration has blamed the influx on the repressive policies of the Asmara government. The Israeli denunciation confirms deteriorating Eritrean human rights abuses in recent months as the government introduces more deadly measures to stop citizens from fleeing the country.
Abuses range from torture to murder, imprisonment without trial, disappearances, and mass starvation. Any form of dissent is fatal. The only way to express anger is by running off across the border defying shoot-to-kill orders. Refugees forced to return to the country face the ultimate punishment.
Qalna Media test 123
31/03: First Item
This is the first item in your weblog. Feel free to delete it.
